Skip to main content

Verbod op geoblocking en geodiscriminatie in zicht

Advocaten:
Linde Bremmer
Ruben Elkerbout

Verordening Geoblocking waarschijnlijk eind 2018 van kracht

Twee jaar geleden schreven we al in deze blog dat de Europese Commissie de praktijken in de e-commerce sector, en dan in het bijzonder de geoblocking praktijken van leveranciers van goederen en diensten, aandachtig volgde. Het tegengaan van geoblocking stond hoog op de agenda van de Europese Commissie, voor wie de totstandkoming van een digitale interne markt van groot belang is. In mei 2016 kwam de Europese Commissie daarom met een voorstel voor een specifieke Verordening om Geoblocking en andere (geo)discriminatoire praktijken te verbieden en aan te kunnen pakken.

Begin februari 2018 heeft het Europese Parlement (EP) ingestemd met de Verordening Geoblocking (de Verordening Geoblocking). Gisteren stemde de Europese Raad in. Hiermee is specifieke wetgeving op basis waarvan onder andere webshops geen onderscheid meer mogen maken op basis van nationaliteit, woon- of verblijfplaats van klanten (consumenten en ondernemingen) binnen de EU een feit.

Wat regelt de Verordening Geoblocking?

Het belangrijkste verbod dat in de Verordening Geoblocking is opgenomen, ziet op het blokkeren of beperken van de toegang tot online interfaces op basis van nationaliteit, woon of verblijfplaats van de klant (in feite van de internetverbinding). Ook is het straks niet meer toegestaan om klanten om te leiden (‘re-routen’) naar een andere online-interface. In de praktijk blijkt het re-routen van klanten de meest voorkomende vorm van geoblocking. In de Verordening Geoblocking is ook een verbod op geodiscriminatie opgenomen: het hanteren van verschillende (algemene) voorwaarden per geografisch gebied of het discrimineren van klanten uit andere Lidstaten bij online aankopen. Evenmin mogen handelaren nog langer verschillende betalingsvoorwaarden hanteren per klant op basis van de nationaliteit, woon- of verblijfplaats.

Wel een geoblocking verbod voor sneakers, tuinmeubilair en hotelkamers, maar nog niet voor Netflix

De nieuwe regels gaan op een breed scala aan diensten en goederen van toepassing worden:

  • Fysieke goederen zoals kleding, meubels en elektronica;
  • Online diensten (bijvoorbeeld cloud- en webhosting);
  • Verhuur van hotelkamers en auto’s;
  • Tickets voor festivals, concerten en pretparken.

Voor online video- en streamingplatforms gaan de geoblocking-regels nog niet gelden, omdat deze diensten expliciet zijn uitgezonderd van de nieuwe regelgeving. Op zijn vroegst zal online digitale en audiovisuele content dat auteursrechtelijk is beschermd over twee jaar binnen de reikwijdte van de Verordening Geoblocking vallen, want dan heeft waarschijnlijk een eerste verplichte evaluatie van de verordening door de Europese Commissie plaatsgevonden.

Aandachtspunten voor ondernemingen

De achterliggende gedachte van de regelgeving is het versterken van de digitale interne markt en de positie van ondernemingen uit de EU daarop. De Europese Commissie hecht namelijk veel waarde aan internationale retail en wil crossborder winkelen stimuleren om zo ondernemingen uit de EU sterker te maken in de concurrentiestrijd met Amerikaanse of Aziatische (tech)reuzen. Voor kleinere ondernemingen (het MKB) kan de Verordening Geoblocking tot meer uitdagingen leiden. Zij beschikken vaak over minder geavanceerde digitale verkoopkanalen, maar moeten straks ook hun digitale verkoopkanaal toegankelijk en geschikt maken voor buitenlandse klanten, althans zij mogen straks niet (meer) discrimineren op basis van de herkomst van een klant. Van belang is dat de Verordening Geoblocking geen verplichtingen bevat om ook producten daadwerkelijk te bezorgen in andere lidstaten, zolang de aankoop zelf maar mogelijk is. Ook blijft per lidstaat de eigen consumentenwetgeving van kracht.

Een belangrijk aandachtspunt is de verhouding tot het mededingingsrecht. Geoblocking en geodiscriminatie waren in sommige gevallen al niet toegestaan wanneer het ging om een handelsafspraak tussen twee concurrenten of wanneer dit wordt opgelegd door een leverancier aan zijn distributeurs. De Verordening Geoblocking breidt dit verbod uit waardoor binnenkort ook in unilaterale en intra-company gevallen geoblocking en/of geodiscriminatie niet is toegestaan. Een concern kan straks dus niet meer haar distributiemodel zo inrichten dat elke klant automatisch wordt doorgeleid naar de website in de eigen lidstaat. Een ander belangrijke verduidelijking van de Verordening Geoblocking is dat overeenkomsten met handelaren die passieve verkopen (bijvoorbeeld internet advertising en online sales) beperken, nietig zijn.

De Verordening Geoblocking bevat, tot teleurstelling van sommige lobbygroepen, geen aanvullende voorschriften voor (dynamische) prijsstellingen. Een onderneming mag dus per Lidstaat verschillende prijzen (blijven) hanteren en is niet verplicht om zijn of haar producten cross-border te leveren aan consumenten in andere lidstaten.

Hoe nu verder?

Wij raden ondernemingen aan de inrichting van hun websites en distributiemodel langs de lat van Verordening Geoblocking te leggen om zo te bepalen of en waar bijvoorbeeld toegangs- of betalingsvoorwaarden moeten worden aangepast aan de komende regelgeving. De exacte risico’s van overtreding zijn nu nog lastig in te schatten. De Geoblocking Verordening bevat namelijk een bepaling over de handhaving, maar de exacte invulling is aan de lidstaten. Wel is bepaald dat de handhaving onder meer adequaat, doeltreffend en afschrikkend moet zijn. In Nederland zal de Autoriteit Consument en Markt (ACM) verantwoordelijk worden voor de handhaving en de bevoegdheid krijgen tot het opleggen van sancties.

Het is bekend dat geoblocking al geruime tijd een doorn in het oog is van de Europese Commissie. Uit de E-commerce sector inquiry van de EC als onderdeel van haar digitale interne markt strategie heeft de Europese Commissie onderzoek gedaan naar geoblocking. In 2016 bleek bijna 40% van de retailers geoblocking in te zetten en bij aanbieders van online digitale content ligt dit aantal nog hoger. Ook krijgt de Europese Commissie nu al, zonder specifieke regelgeving, duizenden klachten over geoblocking. Wij verwachten daarom dat een eerste handhavingszaak na inwerkingtreding van de regels niet lang op zich zal laten wachten.